Trước khi xoá hình xăm vì sợ bị đánh giá, hãy tách hai câu hỏi: mình muốn xoá vì chính mình không còn thích nó, hay vì áp lực từ cái nhìn của người khác? Nếu là vế sau, việc xoá có thể không giải quyết được nỗi khó chịu, vì định kiến thường bám vào thứ khác. Nếu là vế trước, đó là lựa chọn hợp lý, và bước tiếp theo là gặp bác sĩ da liễu để được tư vấn đúng.
Phụ nữ có hình xăm thường chịu thêm một lớp phán xét chồng lên định kiến về hình xăm: khuôn mẫu về sự "đứng đắn" của con gái. Áp lực ấy có thể khiến nhiều người muốn xoá ngay. Bài này giúp bạn nhìn rõ nguồn gốc áp lực, những điều cần biết ở mức phổ thông về xoá hình xăm, và cách ra quyết định mà sau này bạn không hối tiếc.
Khi áp lực từ cái nhìn của người khác trở thành lý do chính
Định kiến về hình xăm ở phụ nữ thường nặng hơn ở nam giới vì nó chồng lên chuẩn mực giới: con gái phải hiền, kín đáo, "không làm gì khác người". Cùng một hình xăm, một người đàn ông có thể bị coi là "cá tính", còn một người phụ nữ bị gán những từ ngữ nặng nề hơn nhiều. Sự chênh lệch này không nói gì về người phụ nữ, mà nói về một khuôn mẫu giới đang được áp vào hình xăm.
Khi nghe lặp đi lặp lại những nhận xét ấy, người bị nhận xét có thể bắt đầu tin chúng. Các nhà tâm lý học gọi hiện tượng này là tự kỳ thị: người thuộc nhóm bị định kiến dần chấp nhận cái nhìn tiêu cực của xã hội về chính mình. Mong muốn xoá hình xăm lúc này có thể là mong muốn thoát khỏi sự xấu hổ, hơn là mong muốn thật về thẩm mỹ.
Nhận ra điều này không có nghĩa là bạn không được xoá. Nhiều người xoá hình xăm và thấy nhẹ nhõm thật sự. Nhưng hiểu đúng lý do giúp bạn chọn đúng cách giải quyết. Nếu điều làm bạn đau là những lời phán xét, đôi khi điều cần đổi là môi trường xung quanh hoặc cách bạn đáp lại, chứ không phải làn da.
Phân biệt lý do: muốn xoá vì mình hay vì người khác
Thử đọc các câu dưới đây và đánh dấu những câu đúng với bạn. Không có đáp án đúng sai; mục đích là thấy rõ động lực của mình:
| Câu nói gần với suy nghĩ của bạn | Động lực có thể là |
|---|---|
| "Mình không còn thấy hình này đẹp, nhìn nó mình thấy khó chịu." | Mong muốn thẩm mỹ của chính mình |
| "Hình này gắn với một giai đoạn mình muốn khép lại." | Nhu cầu cá nhân, có thể là bước sang trang hợp lý |
| "Nếu không có ai nhận xét, mình vẫn thích hình này." | Áp lực bên ngoài là chính |
| "Mình sợ bị coi là người không đứng đắn." | Định kiến giới đang tác động |
| "Người yêu, gia đình bắt mình phải xoá." | Áp lực từ người thân; cần nói chuyện trước khi quyết |
| "Công việc mình muốn làm có yêu cầu về hình ảnh." | Lý do thực tế; có thể có cách khác như che khi làm việc |
Nếu phần lớn câu bạn chọn rơi vào nhóm áp lực bên ngoài, hãy cho mình thêm thời gian trước khi đặt lịch. Áp lực có thể thay đổi khi bạn đổi môi trường, gặp người khác, hoặc khi chính những người xung quanh quen dần với hình xăm của bạn.
Xoá hình xăm hoạt động thế nào: kiến thức phổ thông
Hiện nay, phương pháp phổ biến được nhắc nhiều nhất là dùng laser. Nguyên lý chung là năng lượng laser làm vỡ các hạt mực trong da thành mảnh nhỏ hơn, rồi cơ thể dần đào thải chúng qua thời gian. Vì vậy xoá hình xăm thường không xong trong một lần mà cần nhiều buổi, cách nhau một khoảng để da hồi phục.
Mức độ mờ đi phụ thuộc nhiều yếu tố: màu mực, độ sâu của mực, kích thước hình, vị trí trên cơ thể, loại da và tình trạng sức khoẻ của từng người. Mực đen thường dễ xử lý hơn một số màu khác. Hình xăm nghiệp dư và hình xăm chuyên nghiệp cũng phản ứng khác nhau. Có trường hợp hình không mờ hoàn toàn, để lại vết nhạt hoặc thay đổi màu da ở vùng đó.
Các phương pháp khác như mài da, cắt bỏ phẫu thuật có thể được bác sĩ cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt. Mỗi cách đều có ưu nhược điểm, nguy cơ sẹo, nguy cơ nhiễm trùng khác nhau. Đây là lý do việc chọn phương pháp nên do bác sĩ da liễu tư vấn sau khi khám trực tiếp, không nên tự quyết dựa trên quảng cáo hay lời truyền miệng.
Thông tin trên chỉ mang tính phổ thông. Thời gian, số buổi, chi phí và rủi ro cụ thể khác nhau theo từng người và từng nơi thực hiện, nên hãy hỏi trực tiếp bác sĩ.
Những điều nên hỏi khi gặp bác sĩ da liễu
Buổi tư vấn đầu tiên là lúc bạn thu thập thông tin để quyết định. Chuẩn bị sẵn các câu hỏi giúp bạn không bỏ sót:
- Với hình xăm của em, phương pháp nào phù hợp, và vì sao?
- Dự kiến cần khoảng bao nhiêu buổi, mỗi buổi cách nhau bao lâu? Khả năng mờ hoàn toàn là bao nhiêu phần?
- Những rủi ro có thể xảy ra với loại da và vị trí này: sẹo, đổi màu da, phồng rộp, nhiễm trùng?
- Sau mỗi buổi cần chăm sóc da thế nào, tránh nắng, tránh nước ra sao?
- Có tình trạng sức khoẻ nào khiến em không nên làm hoặc cần chờ, như đang mang thai, có bệnh da, đang dùng thuốc?
- Tổng chi phí dự kiến được tính theo cách nào, và có phát sinh không?
- Nếu kết quả không như mong muốn, có những hướng xử lý nào tiếp theo?
Nên chọn cơ sở y tế được phép hoạt động theo quy định hiện hành và người thực hiện có chuyên môn. Tránh tự xoá bằng hoá chất, axit hoặc các sản phẩm quảng cáo "xoá xăm tại nhà": chúng có thể gây bỏng, sẹo lồi, nhiễm trùng nặng mà khó khắc phục.
Những lựa chọn khác ngoài xoá hẳn
Giữ nguyên và đổi cách đáp lại. Nếu điều làm bạn khó chịu chủ yếu là lời nhận xét, học cách đáp ngắn gọn, tự tin có thể giảm áp lực nhiều hơn bạn nghĩ. Ví dụ: "Hình này có ý nghĩa với mình, mình thấy ổn với nó."
Che khi cần, để tự nhiên khi muốn. Ở nơi làm việc yêu cầu hình ảnh, trang phục phù hợp có thể đủ. Bạn không cần xoá vĩnh viễn để đáp ứng một yêu cầu chỉ áp dụng trong giờ làm.
Làm mờ để xăm đè hoặc chỉnh lại. Một số người không thích hình cũ nhưng vẫn muốn có hình xăm. Họ có thể làm mờ hình cũ rồi xăm hình mới lên. Đây cũng là quyết định cần bàn với người có chuyên môn.
Tìm người cùng trải nghiệm. Trò chuyện với những người cũng có hình xăm, nhất là người lớn tuổi hơn hoặc đang làm nghề bạn muốn theo, giúp bạn thấy nhiều cách sống chung với cái nhìn của người khác. Có người kể họ đã quen, có người kể họ chọn che, có người kể họ đã xoá. Nghe đủ nhiều câu chuyện, bạn sẽ bớt cảm giác chỉ có một lối thoát.
Chờ một thời gian. Đặt cho mình một khoảng chờ, ví dụ vài tháng, trước khi quyết định. Nếu sau khoảng đó bạn vẫn muốn xoá vì chính mình, quyết định ấy sẽ vững hơn nhiều.
Ví dụ: hai người, hai quyết định (nhân vật giả định)
Thảo và Mai (nhân vật giả định) cùng hai mươi lăm tuổi, cùng có hình xăm trên vai. Thảo xăm năm mười tám tuổi một hình vẽ theo trào lưu lúc đó, giờ thấy nó không còn hợp với mình. Cô gặp bác sĩ, nghe giải thích về số buổi, rủi ro, rồi quyết định xoá. Quá trình kéo dài, có lúc da đỏ rát, nhưng Thảo thấy nhẹ lòng vì đây là điều cô muốn.
Mai thì xăm hình một con chim nhỏ để nhớ người bà đã mất. Cô yêu hình xăm ấy, nhưng gia đình người yêu nhiều lần nhắc khéo, đồng nghiệp đôi khi trêu. Mai suýt đặt lịch xoá. Sau khi nói chuyện với người yêu, hai người thống nhất: cô sẽ mặc áo kín vai khi về nhà người yêu những lần đầu, người yêu sẽ kể với bố mẹ về ý nghĩa hình xăm. Một năm sau, mẹ người yêu là người hỏi Mai về chuyện của bà.
Hai quyết định khác nhau, nhưng đều đúng với từng người, vì mỗi người đã tách được mong muốn của mình khỏi áp lực bên ngoài. Nếu Mai xoá trong lúc căng thẳng, rất có thể cô mất một thứ có ý nghĩa mà vẫn không thoát được những lời nhận xét, vì định kiến hiếm khi chỉ bám vào một chi tiết.
Điểm chung giữa hai câu chuyện là cả hai đều có thời gian suy nghĩ và có người để nói chuyện. Thảo hỏi bác sĩ trước khi đặt lịch, Mai hỏi người yêu trước khi đặt lịch. Chính khoảng dừng ấy, dù ngắn, là thứ giúp mỗi người đi đến quyết định của riêng mình.
Khi áp lực đến từ người thân: nói chuyện trước khi đặt lịch
Nhiều quyết định xoá hình xăm bắt đầu từ một câu nói của mẹ, của người yêu, của gia đình người yêu. Những người này thường không có ý làm bạn tổn thương; họ lo bạn bị đánh giá, lo cho tương lai công việc, hoặc chính họ đang chịu áp lực từ họ hàng. Hiểu điều họ lo giúp cuộc nói chuyện bớt thành cuộc giằng co.
Một cách mở lời: "Con biết mẹ lo con bị người ta nghĩ không hay. Mẹ lo nhất chuyện gì: công việc, chuyện chồng con, hay họ hàng nói?" Khi nỗi lo được gọi tên, bạn có thể trả lời từng điều cụ thể. Nếu mẹ lo chuyện công việc, bạn kể về nơi mình làm và cách mình ăn mặc khi tiếp khách. Nếu mẹ lo họ hàng, bạn có thể chọn trang phục kín hơn trong các dịp giỗ chạp, mà không cần xoá hình xăm.
Với người yêu, câu hỏi đáng đặt ra là: người ấy không thích hình xăm, hay người ấy sợ gia đình mình không chấp nhận? Hai trường hợp cần cách giải quyết khác nhau. Trường hợp đầu là chuyện thẩm mỹ và tôn trọng lựa chọn của nhau. Trường hợp sau là chuyện hai người cùng đứng về một phía khi đối diện với gia đình.
Nếu sau khi nói chuyện bạn vẫn quyết định xoá, quyết định đó ít nhất là của bạn, được đưa ra với đủ thông tin, chứ không phải phản xạ để làm vừa lòng ai.
Câu hỏi thường gặp
Xoá hình xăm có đau không?
Cảm giác khác nhau tuỳ người, vị trí và phương pháp; nhiều người mô tả là rát hoặc châm chích. Bác sĩ có thể tư vấn cách giảm khó chịu phù hợp. Đừng tự dùng thuốc giảm đau hay thuốc tê bôi khi chưa hỏi bác sĩ.
Có xoá được hoàn toàn không?
Không phải lúc nào cũng xoá được hoàn toàn. Kết quả phụ thuộc màu mực, độ sâu, loại da và cơ địa. Có trường hợp còn vết mờ hoặc da đổi màu. Bác sĩ khám trực tiếp mới ước lượng được khả năng cho trường hợp của bạn.
Đang mang thai có xoá hình xăm được không?
Đây là câu hỏi cần hỏi bác sĩ trực tiếp. Nhiều nơi khuyên chờ sau khi sinh và sau thời kỳ cho con bú để an toàn, nhưng chỉ bác sĩ mới đưa ra lời khuyên phù hợp với tình trạng của bạn.
Người yêu bắt xoá hình xăm thì có nên nghe không?
Nên nói chuyện thẳng thắn trước khi quyết. Hỏi người yêu lo lắng điều gì cụ thể và chia sẻ ý nghĩa hình xăm với mình. Quyết định về cơ thể là của bạn; nếu xoá chỉ vì bị ép, bạn có thể hối tiếc và mối quan hệ cũng không tốt hơn.
Có nên dùng kem xoá xăm bán trên mạng không?
Không nên. Các sản phẩm tự xoá tại nhà thường không có bằng chứng hiệu quả rõ ràng và có thể gây bỏng, sẹo, nhiễm trùng. Nếu muốn xoá, hãy gặp bác sĩ da liễu ở cơ sở được phép hoạt động.
Làm sao vượt qua cảm giác xấu hổ vì hình xăm?
Nhắc mình rằng lời phán xét phản ánh khuôn mẫu của người nói. Ở gần những người tôn trọng bạn, và tập vài câu đáp ngắn. Nếu cảm giác xấu hổ kéo dài, khiến bạn thu mình hoặc mất ngủ, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý.